اشتباهات حسابداران، مرزهای اخلاقی و آیین رفتار حرفه‌ای

حتما برای شما هم اتفاق افتاده است، مشغول بررسی موضوعی هستید که متوجه اشتباه محاسبه یا ثبت یکی از همکارانتان می‌شوید. اشتباه عمدی بوده یا سهوی؟ اشتباه باعث جابجایی پول شده یا صرفا در طبقه‌بندی و نگهداری حسابها اختلال بوجود آورده؟

نحوه برخورد با اشتباهات حسابداری به کرات در استانداردها و رهنمودهای حسابداری و حسابرسی بحث شده است. اما برای من، نه خود اشتباه و اصلاح آن، بلکه نحوه برخورد با افراد، دارای اهمیت بوده است. اگر اشتباه توسط یکی از همکاران موازی شما انجام شده باشد، باید به مافوق گزارش داد یا از طریق روابط دوستانه تذکر داده شود؟ اگر اشتباه توسط یکی از زیردستان صورت گرفته باشد، چطور؟ آیا اصولا اشتباهات حسابداری را باید در خفا به شخص خاطی تذکر داد یا باید در ملا عام صورت بگیرد؟ جایگاه اخلاق در این مسئله کجاست؟ رهنمون‌های آیین رفتار حرفه‌ای در این مورد چه می‌گویند؟

عموما در آیین رفتار حرفه‌ای بحث بر سر اصول اخلاقی و روابط مابین حسابدار و کارفرما است، ولی آیا عملکرد حسابدار با همکاران خود در زمره اصول رفتار حرفه ای قرار میگیرد؟

اجازه بدهید مورد دیگری را عنوان کنم، احتمالا اگر مثل من جابجایی شغلی زیاد داشته باشید، حتما برایتان پیش آمده که وقتی کار یا پست جدید را تحویل می‌گیرید، بعد از مدتی متوجه اشتباهات نفر قبلی می‌شوید. آیا واقعا اشتباهی صورت گرفته است یا صرفا در نحوه ثبت و طبقه‌بندی اختلاف سلیقه وجود دارد؟ یا اگر کاری درموعد مقرر انجام نشده است، آیا مسئول وقت، تمام تلاش خود را انجام داده است یا سهل‌انگاری صورت گرفته است؟ آیا به فرد مورد نظر اجازه دفاع خواهید داد؟ باز می‌گردم به پرسشی که مطرح کردم، جایگاه اخلاق در این مسئله کجاست و آیین رفتار حرفه‌ای در این مورد چه می‌گوید؟

حالا طرف دیگر سکه را ببینید، اگر باز هم در زمره افرادی با جابجایی زیاد بوده باشید، حتما بیاد دارید در روزهای آخر کار قبلی، ممکن است دقت و وسواس کاری شما کم شود. مثلا وقتی که برای بررسی موضوعات می‌گذارید کمتر شود. تکالیف قانونی حدود یکسال بعد رسیدگی می‌شوند، تا آن موقع شما از شرکت را ترک و تصفیه حساب کرده‌اید. شاید هم کارفرما در حق شما اجحاف کرده باشد و اصولا دلیل ترک کار شما اختلاف با کارفرما باشد! جایگاه اخلاق و آیین رفتار حرفه ای در این مورد چه می گویند؟

من برای یافتن پاسخ این پرسش‌ها نگاهی کردم به نشریه ۱۹۵ سازمان حسابرسی به نام اخلاق و آیین رفتار حسابداران حرفه‌ای. جملاتی که در دو پاراگراف بعد می‌بینید عمدتا از این کتاب نگاشته شده است.

اخلاق را دهخدا جمع خلق، خویها و دانش بد و نیک خویها معنی کرده  و در ادامه آورده است: علم اخلاق عبارت است از علم معاشرت با خلق و آن از اقسام حکمت عملیه است و آن را تهذیب اخلاق و حکمت خلقیه نیز نامند. رفتار حرفه‌ای در آیین رفتار حرفه‌ای این چنین تعریف شده است: اخلاق حرفه‌ای رشته ای از اخلاق کاربردی، حاوی نظام ارزشی و باورهای جمعی صاحبان یک حرفه است که بر چگونگی رفتار، اعمال و مسئولیت‌های اعضای آن حرفه در مقابل جامعه، در مقابل یکدیگر و در مقابل اشخاصی که از خدمات شاغلین در آن حرفه استفاده می‌کنند، حاکمیت دارد.

رفتار و آداب حرفه ای یکی از اصول بنیادی آیین رفتار حرفه‌ای حسابداری است. حسابدار حرفه‌ای فردی است که به کار حسابداری می‌پردازد و با احراز شرایط ورود، به عضویت یک تشکل حرفه‌ای حسابداری پذیرفته شده است. بر اساس این اصل ایجاب می‌کند که حسابداران حرفه‌ای در برخورد با دیگران با ادب و احترام رفتار کنند، قوانین و مقررات را رعایت و از انجام دادن اعمال نامناسبی پرهیز کنند که به اعتبار حرفه لطمه وارد می آورد. مقصود از اعمال نامناسب، اعمالی است که یک شخص معقول و آگاه با در اختیار داشتن کلیه اطلاعات لازم، آن اعمال را مغایر با حسن شهرت حرفه ارزیابی می‌کند. حسابداران حرفه‌ای باید در بازاریابی برای کار و معرفی خود از دادن نسبت‌های ناروا به کار دیگران و ذکر برتری‌های اثبات نشده در مقایسه کار خود با دیگر حسابداران حرفه‌ای پرهیز کنند. همچنین اصل درستکاری حسابداران را به صداقت و پرهیزکاری در روابط ملتزم می کند.

حال برگردیم به پرسش‌های خود، عمدی تاکید آیین رفتار حرفه ای بر عدم بی‌اعتباری حرفه و حفظ پرهیزکاری در روابط است. و در تعریف رفتار حرفه‌ای به مسئولیت‌های حسابداران در مقابل یکدیگر هم اشاره می‌کند. بدیهی است سخن گفتن از مسائلی که ناشی از سلیقه‌ی حسابداران در برخورد با موضوعات نشات می‌گیرد و یا عدم دقت در کار حسابداری در زمانی که تصمیم به ترک شرکت کرده‌اید، به اعتبار حرفه لطمه می‌زند و کار پسندیده‌ای نیست. مخصوصا در مورد بحث جانشینی، امکان دفاع از حسابدار قبلی سلب شده است و قضاوت کردن در این موارد بسیار شکننده و احساسی است.

بنابراین از آنجا که هویت حرفه‌ای به عنوان یکی از عوامل اصلی اعتلای حرفه در جامعه، کاملا وابسته به رفتار و آداب حرفه‌ای است، بر تمام حسابداران واجب است در مورد اشتباهات یکدیگر با صداقت و پرهیزکاری رفتار کنند و به جای تاکید بر برتری‌های اثبات نشده و تخریب افراد، با حفظ حرمت افراد، احترام و صبوری با اشتباهات برخورد کنند. از طرف دیگر از یک حسابدار حرفه‌ای انتظار می‌رود سعی در اصلاح اشتباهات همکاران خود کند. همچنین بر سرپرستان و مدیران مالی واجب است از اشتباهات زیردستان استقبال کنند و با آموزش و پیگیری سعی در اصلاح آن کنند. بدیهی است در محیطی که اشتباهات حسابدار-که جزو بدیهیات کار می باشد- مسئله‌ی پذیرفته‌ای باشد، حسابداران مسئولیت بیشتری احساس می‌کنند و نسبت به اصلاح آن همت بیشتری می‌گذارند.

البته نوشتن در مورد اخلاق، هویت حرفه‌ای و اعتبار حرفه، کار راحتی است و عمل کردن به آن دشوار. امیدوارم این چند خط چراغی هرچند کم سو باشد، برای حسابداران جوان که برخلاف نسل من، با صبوری بیشتری نسبت به مسائل کاری برخورد کنند.

دامنی گر چاک شد در عالم رندی چه باک

جامه‌ای در نیک نامی نیز می‌باید درید

حافظ

نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.