هویت حرفه‌ای، حسابداران و خوش‌حسابی

در یادداشتی که هفته‌ی پیش منتشر کردم، عنوان کردم که حرفه‌ی حسابداری ریشه در تاریخ دارد و این می‌تواند برای حسابداران هویت‌بخش باشد. انسان همیشه به دنبال هویت بوده، و همیشه به دنبال هویت ساختن برای خودش. ما خودمان را با هویتمان میشناسیم. گاهی هویت خود را در قومیت‌ها، مثل لر، ترک، کرد،بلوچ و غیره، گاهی در دینمان مثل مسلمان یا مسیحی بودن، گاهی در جنسیت، گاهی در طرفداری از یک تیم فوتبال و گاهی در وطن! مسئله‌ی هویت را می توانیم در شناسنه‌ی کابری افراد در شبکه های اجتماعی ببینیم، اینکه یک فرد خود را به عنوان یک زن، یا حسابدار، یا مازندرانی معرفی کند، نشان دهنده‌ی پیوند شخصی فرد با موضوع هویت خود است.

اما هویت چیست؟ هویت را ویژگی یا کیفتی که موجب تمایز و شناسایی کسی از دیگران شود، تعریف کرده اند(۱). هویت جزیی از درک خود است و به وسیله آگاهی مداوم فرد از اینکه شخصی جدا از دیگران است، مشخص می شود و مهمترین عامل در تثبیت قلمرو فرد می باشد.

اما هویت حرفه ای به عنوان درک از خود حرفه ای مبتنی بر نگرشها، عقاید، احساسات، ارزش ها، انگیزه ها و تجارب تعریف شده است. و این ارزش ها و عقایدِ یک فرد حرفه ای است که راهنمای تفکر، عمل و تعامل با دیگران بوده و برای تثبیت هویت حرفه ای، ذاتی و ضروری هستند. هویت علاوه بر اینکه عامل مهمی در افزایش اعتمادبه نفس، احساس تعلق پذیری به حرفه و برقراری ارتباطات بین فردی در میان اعضاء حرفه می باشد، مهم ترین عامل در ایجاد رضایت از کار بوده و بهترین پیش گو برای باقی ماندن افراد در حرفه می باشد(۲).

حرفه های مختلف با تشکیل انجمن‌های حرفه ای و تصویب آیین رفتار حرفه‌ای از یک جهت به شکل گیری هویت حرفه‌ای کمک می‌کنند. برای افراد یک حرفه، این تشکل‌ها جایی هستند که یک فرد می تواند هویت حرفه ای خود را در آنجا جستجو کند. برگزاری همایش ها و انتشار مجلات حرفه ای هم به شکل گیری هویت حرفه ای کمک میکند.

در مورد هویت حرفه‌ای مثالهای زیادی میشود عنوان کرد، مثلا ما از یک ورزشکار انتظار نداریم که سیگار بکشد، یا انتظار داریم که وکلا آدمهای زرنگی باشند و یا حتی یک دکتر خوش خط می‌تواند با هویتی که از او در ذهن داریم مغایر باشد! اما هویت حرفه ای حسابدارها یا نگاه جامعه به آنها چگونه است؟ چه کسی را اگر ببینید میگویید مثل حسابدارها است؟ دقیق باشد؟ اهل حساب و کتاب باشد؟ منظم باشد؟ اهل قانون باشد؟

خانم دکتر دیانتی دیلمی در کتابی که برای نوجوانان نوشته است، حسابداری را مثل یک آدم خوش حساب تعریف می‌کند و در ادامه میگوید: معنی اش آن نیست که او حتما وضع مالی خوبی دارد بلکه او بیشتر، آدمی‌ست که دیگران از نظر خوش قولی و درست کاری روی او حساب می‌کنند(۳). به نظر من خوش حسابی می‌تواند مهم‌ترین ویژگی هویتی ما حسابداران باشد. بارها شنیده‌ام که مثلا وقتی چک یک حسابدار برگشت میخورد، طرف مقابل میگوید:”تازه حسابدار هم هست!”، یعنی او از یک حسابدار انتظار بدحسابی ندارد و درست هم است. بله خوش حسابی انتظاری است که جامعه از حسابداران و بالاخص حسابداران حرفه ای(۴) دارد. حسابداران باید بدانند بقیه جامعه آنها را افرادی خوش قول، اهل حساب و کتاب، امین و امانت دار، چشم و دل سیر و پاکدست، می‌شمارد. بدیهی‌ست سهل‌انگاری در وظایف، انجام کارهای خلاف قانون و هرگونه عملی که مغایر با خوش‌حسابی با تعاریفی که در بالا برشمردم باشد، آسیب جدی‌ای به هویت حرفه‌ای حسابداری خواهد زد. بنابراین بر هر یک از اعضای حرفه واجب است که در تایید این ویژگی‌ها بکوشیم تا در جهت اعتلای جایگاه حرفه حسابداری در جامعه نقشی داشته باشیم.

پانویس:

۱-لغت‌نامه دهخدا

۲- مشایخی، بیتا. نوروش، ایرج. حجازی، رضوان. مومنی یانسری، ابوالفضل. به سوی نظریه ای برای فرآیند شکل گیری هویت حرفه ای حسابرسان داخلی: شواهدی از ایران. فصلنامه دانش حسابداری و حسابداری مدیریت. سال ۱۳۹۸. شماره ۲۹

۳-دیانتی دیلمی، زهرا. حسابداری برای بچه‌های حسابی، انتشارات مدرسه، تهران ۱۳۹۲

۴-حسابدار حرفه‌ای فردی است که به کار حسابداری می‌پردازد و با احراز شرایط ورود، به عضویت یک تشکل حرفه‌ای حسابداری پذیرفته شده است.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.