این تراکنش‌های دردسر ساز

این یادداشت در تاریخ ۲۹ اردیبهشت سال ۹۹ در صفحه روزنامه دنیای اقتصاد به شماره ۴۸۹۱ منتشر شده است.

https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3655226

سیر تحول رسیدگی به تراکنش‌های بانکی توسط سازمان امور مالیاتی

همانطور که می‌دانید در سال ۱۳۹۴ اصلاحیه قانون مالیات‌های مستقیم تصویب شد. یکی از مواد تغییر یافته‌ی این قانون، ماده ۱۶۹ مکرر بود. ماده پیشین بیشتر بر روی شماره اقتصادی، نحوه صدور صورتحساب و گزارش معاملات مودیان متمرکز بود. اما همانگونه که در ادامه می‌بینیم،  در ماده اصلاحی صحبت از یک نظام یکپارچه اطلاعات مالیاتی مودیان به میان آمد: ” به منظور شفافیت فعالیت­های اقتصادی و استقرار نظام یکپارچه اطلاعات مالیاتی، پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مودیان مالیاتی شامل مواردی نظیر اطلاعات مالی، پولی و اعتباری، معاملاتی، سرمایه‌ای و ملکی اشخاص حقیقی و حقوقی در سازمان امور مالیاتی کشور ایجاد می‌شود.”

این ماده‌ی قانونی تمام ارکان بازارهای مالی و پولی از جمله بانک‌ها را موظف کرد که اطلاعات خود را برای تکمیل پایگاه فوق در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار دهند: “وزارتخانه‌ها، موسسات دولتی، شهرداری‌ها، موسسات وابسته به دولت و شهرداری‌ها، موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی، نهادهای انقلاب اسلامی، بانکها و موسسات مالی و اعتباری، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و سایر اشخاص حقوقی اعم از دولتی و غیردولتی که اطلاعات مورد نیاز پایگاه فوق را در اختیار دارند و یا به نحوی موجبات تحصیل درآمد و دارایی برای اشخاص را فراهم می‌آورند، موظفند اطلاعات به شرح بسته‌های ذیل را در اختیار سازمان امور مالیاتی کشور قرار دهند. “

بر اساس ماده مذکور، اطلاعات مورد نظر سازمان امور مالیاتی در ۵ طبقه تقسیم می‌شود: اطلاعات هویتی، معاملاتی، مالی و اعتباری، اموال و املاک و سایر اطلاعات. همچنین در تبصره ۵ این ماده آمده است :” ترتیبات اجرای احکام این ماده و نحوه دسترسی برخط، تعیین حد آستانه (تعیین حداقل رقم اطلاعات)، دریافت و ارسال اطلاعات و مهلت آن با حفظ محرمانه بودن آن از اشخاص مذکور به‌موجب آیین‌نامه‌ای است که ظرف مدت شش ماه از تاریخ تصویب این قانون با پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور و مشارکت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تهیه می‌شود و به‌تصویب وزیران امور اقتصادی و دارایی و دادگستری می‌رسد. “

در تاریخ ۲۹ دیماه سال ۱۳۹۵ آیین‌نامه اجرایی تبصره فوق ابلاغ شد. در این آیین‌نامه برای انواع اطلاعات حد آستانه‌ای تعریف شد، از جمله مبلغ پنج میلیارد ریال و بیشتر، برای جمع گردش بدهکار یا بستانکار کلیه حساب های بانکی اشخاص در طی یک سال شمسی! و از همین جا بود که دردسر شروع شد. شاید وزارت اقتصاد و سازمان امور مالیاتی در زمان ابلاغ این آیین‌نامه، مقیاس دقیقی برای برای تعیین حد آستانه نداشتند، و یا بررسی میدانی دقیقی صورت نگرفته بود، زیرا که این عدد حجم بسیار زیادی از حساب‌های اشخاص را شامل می‌شود و شاید حداقل برای شروع این فرآیند، هزینه بررسی آن برای سازمان بیشتر از فایده آن می‌شد. مشکل درست شده بود و حتی دستورالعمل های شماره ۵۰۵/۹۵/۲۰۰ و ۵۰۵/۹۶/۲۰۰ تاریخ‌های ۰۲/۰۴/۱۳۹۵ و ۲۴/۰۲/۱۳۹۶ سازمان در مورد ” نحوه بررسی و رسیدگی به تراکنش­های بانکی مشکوک” کمکی به این مشکل نکرد. برای تعداد زیادی از اشخاص حقیقی از جمله اعضای هیئت مدیره شرکت‌ها و کارمندان برگه‌های تشخیص چند میلیونی یا میلیاردی صادر شد. اگر هدف وسیله را توجیه میکند که هیچ، اما اگر رضایت مودیان برای سازمان امور مالیاتی مهم است که حتما هست، این روش مشکلات زیادی برای اشخاص حقیقی به وجود آورد که موجب اعتراض مودیان به دیوان عدالت اداری گردید و اتفاقا دیوان رای‌های مناسبی در این خصوص صادر کرد.

در تاریخ ۲ دیماه سال ۱۳۹۶ سازمان امور مالیاتی، دستورالعمل ۵۲۵/۹۶/۲۰۰ را با این شرح ابلاغ کرد ” با عنایت به سئوالات و ابهامات ماموران مالیاتی در خصوص رسیدگی هرچه بهتر و صحیح تر به اطلاعات واصله و در راستای تعامل بیشتر با مودیان محترم مالیاتی ضمن تاکید بر اجرای مفاد بندهای مقرر در دستورالعمل  505/96/200 ، موارد زیر مورد تاکید قرار می گیرد .” یکی از مواردی که مورد تاکید قرار گرفت افزایش حد آستانه از ۵ میلیارد ریال به ۵۰ میلیارد ریال بود. گرچه طبق قوانین مبارزه با پولشویی و مالیات‌های مستقیم، هر تراکنشی فارغ از مبلغ آن، می‌تواند به عنوان یک تراکنش مشکوک مورد بازرسی و پیگیری قرار گیرد. اما تعیین حد آستانه موجب اولویت قرار گرفتن بررسی تراکنش‌هایی می‌شود که احتمالا برای بخش درآمدی سازمان امور مالیاتی مفیدتر خواهد بود. خاصه اینکه قرار بود این تراکنش‌ها از سال ۱۳۹۱ مورد رسیدگی قرار گیرد!

در ۳۱ فروردین ماه امسال بود که سازمان امور مالیاتی دوباره بخشنامه‌ای را به شماره ۱۶/۹۹/۲۰۰ با موضوع ” نحوه بررسی و رسیدگی به اطلاعات پولی و مالی واصله از جمله تراکنش های بانکی” صادر کرد و به نظر می‌رسد این بخشنامه، نسبت به دستورالعمل‌های پیشین واقع‌بینانه و عملی‌تر است. در ذیل بخشی از نکات قابل تامل این بخشنامه را می‌آورم:

  1. اختیار به اکثریت اعضای کمیته‌ی ویژه‌ی رسیدگی، در مورد عدم رسیدگی به تراکنش‌هایی که به صورت تقریبی با عملکرد مالی یا مالیاتی مودی همخوانی دارد.
  2. کفایت تطبیق کلی مبالغ به جای تطبیق نظیر به نظیر تراکنش‌ها.
  3. طبقه‌بندی تراکنش‌ها به طبقات ذیل:
    1. تراکنش‌هایی که اساسا ماهیت درآمدی برای صاحب حساب ندارند، از جمله: تسهیلات بانکی، انتقالی بین حسابهای شخص، اعضای هیئت مدیره با تایید شخص حقوقی، تنخواه‌های واریزی به حساب اشخاص توسط کارفرما.
    1. تراکنش‌هایی که ماهیت درآمدی دارند، لینکن با رعایت مقررات از پرداخت مالیات معاف یا مشمول مالیات مقطوع با نرخ صفر باشند.
    1. تراکنش‌هایی که ماهیت درآمدی دارند، لیکن قبلا در محاسبه مالیات منظور شده اند.
  4. پرهیز از حدس و گمان تعیین شغل مودی بدون وجود مستندات.
  5. ارائه مهلت کافی به مودی جهت جمع‌آوری اسناد و مدارک و ارائه توضیحات.
  6. اگر مدارک مثبته‌ای دال بر خلاف اظهارات مودی به دست نیاید، ملاک و مبنای رسیدگی اظهارات مودی خواهد بود.
  7. تسلیم  تصویر نحوه تشخیص و محاسبه مالیات به مودی.

با صدور بخشنامه فوق، به نظر می‌رسد این تراکنش‌های دردسر ساز دارد به پایان خوشش نزدیک می‌شود و امید است با اجرای کامل طرح جامع مالیاتی، فرار مالیاتی در کشور به حداقل برسد و اینگونه رسیدگی‌ها به سرعت بیشتر و زحمت کمتری به هدف نهایی خود که همان اجرای عدالت مالیاتی است، برسد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.